Müasir səhiyyə müəssisələrinin fəaliyyəti nəticəsində çoxlu miqdarda tibbi tullantılar yaranır. Bu tullantıların bir hissəsi adi məişət tullantıları kimi qəbul edilsə də, xüsusi kateqoriyaya daxil olan toksiki tibbi tullantılar həm insan sağlamlığı, həm də ətraf mühit üçün ciddi təhlükə yaradır. Buna görə də toksiki tibbi tullantıların daşınması və zərərsizləşdirilməsi xüsusi qaydalar və beynəlxalq standartlar əsasında həyata keçirilməlidir.
Toksiki tibbi tullantılara nələr aiddir?
Toksiki tibbi tullantılar xəstəxana, klinika, laboratoriya və digər səhiyyə müəssisələrində yaranan təhlükəli maddələrdir.
Toksiki tibbi tullantılara kimyəvi dərman qalıqları, ağır metallar, laboratoriya reagentləri, sitotoksik dərmanlar, civə tərkibli avadanlıqlar və digər təhlükəli maddələr aiddir.
Toksiki tibbi tullantılar bunlardır:
Kimyəvi tullantılar – laboratoriya reagentləri, dezinfeksiyaedici maddələrin qalıqları, turşular və qələvilər.
Sitotoksik və sitostatik dərmanlar – xərçəng müalicəsində istifadə olunan preparatların qalığı və qablaşdırması.
Ağır metal tərkibli tullantılar – civə, qurğuşun, kadmium kimi zəhərli maddələr (məsələn, civə termometrləri, bəzi tibbi cihazlar).
Dərman tullantıları – istifadə müddəti bitmiş və ya artıq istifadəyə yararsız dərman vasitələri.
Patoloji və bioloji materiallar – kimyəvi maddələrlə çirklənmiş orqan və toxumalar.
Düzgün idarə olunmayan toksiki tibbi tullantıların fəsadları
Toksiki tibbi tullantıların tərkibində kimyəvi, bioloji və toksik komponentlər olduğuna görə xüsusi idarəetmə və zərərsizləşdirmə tələb olunur.
Bu tullantılar düzgün idarə olunmadıqda torpağı, suyu və havanı çirkləndirərək ekosistemə ciddi ziyan vurur. Eyni zamanda tibbi personal və əhalinin sağlamlığı üçün yoluxma və zəhərlənmə riskini artırır.
Toksiki tibbi tullantıların idarə olunması mərhələləri
Daşınma prosesi
Toksiki tibbi tullantıların daşınması xüsusi markalanmış, hermetik və sızdırmaz qablaşdırmada aparılmalıdır. Bu zaman tullantıların təhlükəlilik dərəcəsinə uyğun nişanlar üzərində qeyd olunmalıdır. Daşınmada istifadə olunan nəqliyyat vasitələri xüsusi standartlara uyğunlaşdırılmalı, sızmaların və qoxuların qarşısını alan sistemlərlə təchiz edilməlidir. Əlavə olaraq, daşınmanı həyata keçirən personal mütləq qoruyucu geyimlərdən istifadə etməlidir.
Zərərsizləşdirmə üsulları
Toksiki tibbi tullantıların zərərsizləşdirilməsi üçün bir neçə effektiv üsul mövcuddur:
Yandırma: Yüksək temperaturda yandırılaraq təhlükəli maddələrin parçalanması təmin edilir.
Kimyəvi neytrallaşdırma: Turşu, qələvi və ya digər kimyəvi maddələrin təsiri ilə zərərli komponentlərin zərərsizləşdirilməsi həyata keçirilir.
Mühafizə olunan poliqonlara basdırma: Zəhərli maddələrin xüsusi izolyasiya edilmiş ərazilərdə basdırılması ilə ətraf mühitlə təmasını minimuma endirmək mümkündür.
Peşəkar xidmətdən istifadənin üstünlüyü
Səhiyyə müəssisələri toksiki tullantıların zərərlərini nəzərə alaraq onların idarə olunması prosesini beynəlxalq qaydalara uyğun həyata keçirməli, peşəkar tullantı idarəetmə xidmətlərindən istifadə etməlidirlər. Ətraf mühitin qorunması və gələcək nəsillərin sağlamlığı üçün toksiki tibbi tullantıların təhlükəsiz daşınması və zərərsizləşdirilməsini bizə həvalə edin. Özünüz isə təhlükəsiz yaşayın!
