Tibbi tullantılar səhiyyə müəssisələrinin gündəlik fəaliyyəti nəticəsində yaranır və düzgün idarə olunmadıqda ciddi sağlamlıq və ətraf mühit təhlükəsi yarada bilər. Ən çox rast gəlinən tibbi tullantıların növləri və onların potensial təhlükələri bunlardır:
Kəsici-deşici tullantılar
İynə, skalpel, şüşə ampul və bıçaq kimi kəsici və deşici tibbi tullantılar ən təhlükəli növlərdəndir. Bu tullantılar qanla təmasda olduğu üçün HİV, Hepatit B və C kimi infeksiyaların yayılmasına səbəb ola bilər. Onların təhlükəsiz konteynerlərdə toplanması vacibdir.
- Bioloji (patoloji) tullantılar
Əməliyyat zamanı çıxarılan orqanlar, toxumalar, döl, qan və digər bədən mayeləri bioloji və patoloji tullantı kimi qəbul edilir. Bu tullantılar mikroorqanizmlərlə zəngin olduqları üçün infeksiya yayılması riski yüksəkdir. Ən qısa müddətdə zərərsizləşdirilməlidirlər.
- Kimyəvi tullantılar
Dezinfeksiyaedici maddələr, laboratoriya reaktivləri və bəzi dərmanlar kimyəvi tibbi tullantılara aiddir. Bu maddələr həm insanlar üçün toksik, həm də ətraf mühit üçün zərərli ola bilər. Onların düzgün saxlanması və utilizasiyası vacibdir.
- Radioaktiv tullantılar
Radioaktiv tibbi tullantılar, əsasən nüvə tibbində istifadə olunan radioaktiv maddələrdən əmələ gələn tullantılardır. Bu tullantılar xəstəxanalarda diaqnostik və müalicə məqsədilə istifadə edilən radioaktiv izotopların qalığı, çirklənmiş alətlər, geyimlər və xəstə tullantıları (məsələn, sidik və nəcislə atılan radioaktiv izlər) formasında ola bilər. Onların düzgün idarə olunmaması ciddi sağlamlıq və ətraf mühit problemlərinə səbəb ola bilər. İonlaşdırıcı şüalar yayaraq insan sağlamlığı üçün ciddi risklər yaradır. Bu tullantılarla təmas DNT zədələnməsinə, xərçəng riskinin artmasına, qısamüddətli və uzunmüddətli orqan pozğunluqlarına səbəb ola bilər. Torpağa, suya və havaya yayılan radioaktiv maddələr ekosistemləri zəhərləyə və uzunmüddətli bioloji dəyişikliklərə yol aça bilər.
- Genetoksik tullantılar
Bu tullantılar əsasən xəstəxana, onkoloji mərkəzlər, laboratoriyalar və tədqiqat müəssisələrində meydana çıxan, olduqca təhlükəli maddələrdir.
Genetoksik tibbi tullantılara nə daxildir?
Sitotoksik və sitostatik dərmanlar – xüsusilə xərçəng xəstələrinin müalicəsində istifadə olunur və hüceyrə bölünməsinə təsir göstərir.
Mutagen, kanserogen və teratogen maddələr – genetik dəyişikliklərə, xərçəngə və doğuş qüsurlarına səbəb ola bilər.
Genetik analiz və şüalanma nəticəsində yaranan tullantılar – laboratoriyalarda istifadə olunan bəzi reagentlər və nümunələr bu kateqoriyaya daxildir.
Genetoksik maddələr insan hüceyrələrinin DNT-sini zədələyərək mutasiyalara səbəb ola bilər. Bu isə xərçəng, irsi xəstəliklər və digər genetik pozuntular riskini artırır.
Sonsuzluq, düşük və döl inkişafında anomaliyalar bu maddələrlə təmas nəticəsində meydana çıxa bilər.
Həkimlər, tibb bacıları, laboratoriya işçiləri və tullantı toplayıcılar genetoksik tullantılarla təmasda olduqda qorunmasız qaldıqları təqdirdə sağlamlıq problemləri ilə üzləşə bilərlər. Düzgün zərərsizləşdirilməyən genetoksik tibbi tullantılar torpaq və su mühitinə keçərək canlılara zərər verə və ekosistemi poza bilər.
- Əczaçılıq (dərman) tullantıları
İstifadə müddəti keçmiş, yararsız və ya artıq qalmış dərmanlar da tibbi tullantı sayılır. Bu cür farmasevtik tullantılar düzgün atılmadıqda su və torpağın çirklənməsinə səbəb ola bilər. Dərman tullantılarının adi zibilə atılması yolverilməzdir.
Peşəkar xidmət
Tibbi tullantılarla düzgün davranmaq ictimai sağlamlıq və ekoloji tarazlıq üçün vacibdir. Klinikalar və tibb müəssisələri bu tullantıları ayrı-ayrı kateqoriyalar üzrə toplamalı, saxlamalı və ixtisaslaşmış şirkətlərlə zərərsizləşdirməlidir.
Əgər siz də müəssisənizdə tibbi tullantıların təhlükəsiz idarə olunmasını təmin etmək istəyirsinizsə, peşəkar tullantı idarəetmə xidmətimizdən faydalana bilərsiniz.
Biz bu sahədə illərin təcrübəsinə malik lisenziyalı şirkətik.
